ଗାୟତ୍ରୀହୃଦୟମ୍
ଓଁ ନମସ୍କୃତ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଃ ସ୍ୱୟମ୍ଭୁବଂ ପରିପୃଚ୍ଛତି ।
ତ୍ୱଂ ନୋ ବ୍ରୂହି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଗାୟତ୍ର୍ୟୁତ୍ପତ୍ତିଂ-ତୁରୀୟାଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ।
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୋତ୍ପତ୍ତିଂ ପ୍ରକୃତିଂ ପରିପୃଚ୍ଛାମି ॥ ୧॥
ଶ୍ରୀ ଭଗବାନୁବାଚ ।
ପ୍ରଣବେନ ବ୍ୟାହୃତୟଃ ପ୍ରବର୍ତନ୍ତେ ତମସସ୍ତୁ ପରଂ ଜ୍ୟୋତିଃ ।
କଃ ପୁରୁଷଃ ? ସ୍ୱୟମ୍ଭୂର୍ୱିଷ୍ଣୁରିତି ।
ଅଥ ତାଃ ସ୍ୱାଙ୍ଗୁଲ୍ୟା ମଥ୍ନାତି । ମଥ୍ୟମାନାତ୍ ଫେନୋ ଭବତି ।
ଫେନାଦ୍ ବୁଦ୍ବୁଦୋ ଭବତି। ବୁଦ୍ବୁଦାଦଣ୍ଡଂ ଭବତି । ଅଣ୍ଡାତ୍ ଆତ୍ମା ଭବତି ।
ଆତ୍ମନ ଆକାଶୋ ଭବତି । ଆକାଶାଦ୍ୱାୟୁର୍ଭବତି । ବାୟୋର୍ଗ୍ନିର୍ଭବତି ।
ଅଗ୍ନେରୋଙ୍କାରୋ ଭବତି । ଓଙ୍କାରାଦ୍ ବ୍ୟାହୃତିର୍ଭବତି ।
ବ୍ୟାହୃତ୍ୟା ଗାୟତ୍ରୀ ଭବତି । ଗାୟତ୍ର୍ୟାଃ ସାବିତ୍ରୀ ଭବତି ।
ସାବିତ୍ର୍ୟାଃ ସରସ୍ୱତୀ ଭବତି । ସରସ୍ୱତ୍ୟା ବେଦାଃ ଭବନ୍ତି ।
ବେଦେଭ୍ୟୋ ବ୍ରହ୍ମା ଭବତି । ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକା ଭବନ୍ତି । ତସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଃ ପ୍ରବର୍ତନ୍ତେ ।
ଚତ୍ୱାରୋ ବେଦାଃ ସାଙ୍ଗାଃ ସୋପନିଷଦଃ ସେତିହାସାସ୍ତେସର୍ୱେ ଗାୟତ୍ର୍ୟାଃ ପ୍ରବର୍ତନ୍ତେ ।
ଯଥାଗ୍ନିର୍ଦେବାନାଂ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମନୁଷ୍ୟାଣାଂ, ମେରୁଃ ଶିଖରିଣାଂ, ଗଙ୍ଗା ନଦୀନାଂ,
ବସନ୍ତ ଋତୂଣାଂ, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜାପତୀନାଂ, ଏବମସୌ ମୁଖ୍ୟଃ ।
ଗାୟତ୍ର୍ୟା ଗାୟତ୍ରୀଛନ୍ଦୋ ଭବତି ॥ ୨॥
କିଂ ଭୂଃ ? କିଂ ଭୁବଃ ? କିଂ ସ୍ୱଃ ? କିଂ ମହଃ ? କିଂ ଜନଃ ?
କିଂ ତପଃ ? କିଂ ସତ୍ୟମ୍ ? କିଂ ତତ୍ ? କିଂ ସବିତୁଃ ?
କିଂ ବରେଣ୍ୟମ୍ ? କିଂ ଭର୍ଗଃ ? କିଂ ଦେବସ୍ୟ ? କିଂ ଧୀମହି ?
କିଂ ଧିୟଃ ? କିଂ ଯଃ ? କିଂ ନଃ ? କିଂ ପ୍ରଚୋଦୟାତ୍ ? ॥ ୩॥
ଭୂରିତି ଭୂର୍ଲୋକୋ, ଭୁବ ଇତ୍ୟନ୍ତରିକ୍ଷଲୋକଃ, ସ୍ୱରିତି ସ୍ୱର୍ଲୋକୋ,
ମହରିତି ମହର୍ଲୋକୋ, ଜନ ଇତି ଜନୋ ଲୋକଃ, ତପ ଇତି ତପୋ ଲୋକଃ,
ସତ୍ୟମିତି ସତ୍ୟଲୋକଃ, ଭୂର୍ଭୁବଃ ସବ୍ରିତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟଂ ତଦିତି
ତେଜୋ ଯତ୍ତେଜସୋଽଗ୍ନିର୍ଦେବତା ସବିତୁରିତ୍ୟାଦିତ୍ୟସ୍ୟ
ବରେଣ୍ୟମିତ୍ୟନ୍ନମ୍ ଅନ୍ନମେବ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଭର୍ଗ ଇତ୍ୟାପଃ, ଆପୋ ବୈ ଭର୍ଗଃ ।
ଯଦାପସ୍ତତ୍ ସର୍ୱା ଦେବତାଃ । ଦେବସ୍ୟ ସବିତୁର୍ଦେବୋ ବା ଯଃ ପୁରୁଷଃ ସ ବିଷ୍ଣୁଃ ।
ଧୀମହୀତ୍ୟୈଶ୍ୱର୍ୟଂ, ଯଦୈଶ୍ୱର୍ୟଂ ସ ପ୍ରାଣ ଇତ୍ୟଧ୍ୟାତ୍ମଂ, ତଦଧ୍ୟାତ୍ମମ୍ ।
ତତ୍ ପରମଂ ପଦଂ, ତନ୍ମହେଶ୍ୱରଃ, ଧିୟ ଇତି ମହୀତି । ପୃଥିବୀ ମହୀ ।
ଯୋ ନଃ ପ୍ରଚୋଦୟାଦିତି କାମଃ । କାମ ଇମାନ୍ ଲୋକାନ୍ ପ୍ରଚ୍ୟାୟବତେ ।
ଯୋ ନୃଶଂସଃ । ଯୋଽନୃଶଂସୋଽସ୍ୟାଃ ସ ପରୋ ଧର୍ମ ଇତ୍ୟେଷା ବୈ ଗାୟତ୍ରୀ ॥ ୪॥
କିଂ ଗୋତ୍ରା ? କତ୍ୟକ୍ଷରା ? କତି ପାଦା ? କତି କୁକ୍ଷିଃ ? କତି ଶୀର୍ଷା ? ॥ ୫॥
ସାଙ୍ଖ୍ୟାୟନ ଗୋତ୍ରା, ଚତୁର୍ୱିଂଶତ୍ୟକ୍ଷରା ବୈ ଗାୟତ୍ରୀ,
ତ୍ରିପଦା, ଷଟ୍କୁକ୍ଷିଃ, ପଞ୍ଚ ଶୀର୍ଷା ॥ ୬॥
କେଽସ୍ୟାସ୍ତ୍ରୟଃ ପାଦା ଭବନ୍ତି ? କା ଅସ୍ୟା ଷଟ୍ କୁକ୍ଷୟଃ ?
କାନି ଚ ପଞ୍ଚ ଶୀର୍ଷାଣି ? ॥ ୭॥
ଋଗ୍ୱେଦୋଽସ୍ୟାଃ ପ୍ରଥମଃ ପାଦୋ ଭବତି, ଯଜୁର୍ୱେଦୋ ଦ୍ୱିତୀୟଃ ସାମବେଦସ୍ତୃତୀୟଃ ।
ପୂର୍ୱା ଦିକ୍ ପ୍ରଥମା କୁକ୍ଷିର୍ଭବତି । ଦକ୍ଷିଣା ଦ୍ୱିତୀୟା, ପଶ୍ଚିମା ତୃତୀୟା,
ଉତ୍ତରା ଚତୁର୍ଥୀ, ଊର୍ଧ୍ୱା ପଞ୍ଚମୀ, ଅଧୋଽସ୍ୟାଃ ଷଷ୍ଠୀ ।
ବ୍ୟାକରଣମସ୍ୟାଃ ପ୍ରଥମଂ ଶୀର୍ଷାଂ ଭବତି, ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱିତୀୟଂ,
କଲ୍ପସ୍ତୃତୀୟଂ, ନିରୁକ୍ତଂ ଚତୁର୍ଥଂ, ଜ୍ୟୋତିଷାମୟନମିତି ପଞ୍ଚମମ୍ ॥ ୮॥
କିଂ ଲକ୍ଷଣମ୍ ? କିଂ ବିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ? କିମୁଦାହୃତମ୍ ? ॥ ୯॥
ଲକ୍ଷଣଂ ମୀମାଂସା, ଅଥର୍ୱବେଦୋ ବିଚେଷ୍ଟିତଂ, ଛନ୍ଦୋ ବିଚିତିରୁଦାହୃତମ୍ ॥ ୧୦॥
କୋ ବର୍ଣଃ ? କଃ ସ୍ୱରଃ ? ଶ୍ୱେତୋ ବର୍ଣଃ ଷଟ୍ ସ୍ୱରାଃ ॥ ୧୧॥
ପୂର୍ୱା ଭବତି ଗାୟତ୍ରୀ, ମଧ୍ୟମା ସାବିତ୍ରୀ, ପଶ୍ଚିମା ସ୍ନଧ୍ୟା ସରସ୍ୱତୀ ।
ରକ୍ତା ଗାୟତ୍ରୀ, ଶ୍ୱେତା ସାବିତ୍ରୀ, କୃଷ୍ଣା ସରସ୍ୱତୀ ॥ ୧୨॥
ପ୍ରଣବେ ନିତ୍ୟଯୁକ୍ତା ସ୍ୟାଦ୍ ବ୍ୟାହୃତିଷୁ ଚ ସପ୍ତସୁ ।
ସର୍ୱେଷାମେବ ପାପାନାଂ ସଙ୍କରେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ।
ଶତସାହସ୍ରମଭ୍ୟସ୍ତା ଗାୟତ୍ରୀ ପାବନଂ ମହତ୍ ॥ ୧୩॥
ଉଷଃ କାଲେ ରକ୍ତା, ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ଶ୍ୱେତାଽପରାହ୍ମେ କୃଷ୍ଣା ।
ପୂର୍ୱ ସନ୍ଧି ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧି ମାହେଶ୍ୱରୀ, ପରା ସନ୍ଧି ବୈଷ୍ଣବୀ ।
ହଂସବାହିନୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ, ବୃଷବାହିନୀ ମାହେଶ୍ୱରୀ, ଗରୁଡବାହିନୀ ବୈଷ୍ଣବୀ ॥ ୧୪॥
ପୂର୍ୱାହ୍ମକାଲେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଗାୟତ୍ରୀ, କୁମାରୀ ରକ୍ତାଙ୍ଗୀ ରକ୍ତବାସାସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରା
ପାଶାଙ୍କୁଶାକ୍ଷମାଲା କମଣ୍ଡଲୁକରା ହଂସାରୂଢା ଋଗ୍ୱେଦସହିତା,
ବ୍ରହ୍ମଦୈବତ୍ୟା ଭୂର୍ଲୋକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତାଦିତ୍ୟପଥଗାମିନୀ ॥ ୧୫॥
ମଧ୍ୟାହ୍ନକାଲେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସାବିତ୍ରୀ ଯୁବତୀ ଶ୍ୱେତାଙ୍ଗୀ ଶ୍ୱେତବାସାସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରା
ପାଶାଙ୍କୁଶତ୍ରିଶୂଲଡମରୁହସ୍ତା ବୃଷଭାରୂଢା ଯଜୁର୍ୱେଦସହିତା,
ରୁଦ୍ରଦୈବତ୍ୟା ଭୁବର୍ଲୋକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତାଦିତ୍ୟପଥଗାମିନୀ ॥ ୧୬॥
ସାୟାହ୍ମକାଲେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସରସ୍ୱତୀ ବୃଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗୀ,
କୃଷ୍ଣବାସାସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରା ଶଙ୍ଖ-ଗଦା-ଚକ୍ର-ପଦ୍ମହସ୍ତ-ଗରୁଡାରୂଢା
ସାମବେଦସହିତା ବିଷ୍ଣୁ-ଦୈବତ୍ୟା ସ୍ୱର୍ଲୋକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତାଦିତ୍ୟପଥଗାମିନୀ ॥ ୧୭॥
କାନ୍ୟକ୍ଷର ଦୈବତାନି ଭବନ୍ତି ? ॥ ୧୮॥
ପ୍ରଥମମାଗ୍ନେୟଂ, ଦ୍ୱିତୀୟଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟଂ, ତୃତୀୟଂ ସୌମ୍ୟଂ,
ଚତୁର୍ଥମୈଶାନଂ, ପଙ୍ଚମାଦିତ୍ୟଂ, ଷଷ୍ଠଂ ବାର୍ହସ୍ପତ୍ୟଂ,
ସପ୍ତମଂ ଭଗଦୈବତ୍ୟଂ, ଅଷ୍ଟମଂ ପିତୃଦୈବତ୍ୟଂ, ନବମମର୍ୟମଣଂ,
ଦଶମଂ ସାବିତ୍ରଂ, ଏକାଦଶଂ ତ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରଂ, ଦ୍ୱାଦଶଂ ପୌଷ୍ଣଂ,
ତ୍ରୟୋଦଶମୈନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନଂ, ଚତୁର୍ଦଶଂ ବାୟବ୍ୟଂ, ପଞ୍ଚଦଶଂ ବାମଦେବ୍ୟଂ,
ଷୋଡଶଂ ମୈତ୍ରାବରୁଣଂ, ସପ୍ତଦଶଂ ବାଭ୍ରବ୍ୟଂ,
ଅଷ୍ଟାଦଶଂ ବୈଶ୍ୱଦେବ୍ୟଂ, ଏକୋନବିଂଶତିକଂ ବୈଷ୍ଣବ୍ୟଂ,
ବିଂଶତିକଂ ବାସବଂ, ଏକବିଂଶତିକଂ ତୌଷିତଂ,
ଦ୍ୱାବିଂଶତିକଂ କୌବେରଂ, ତ୍ରୟୋବିଂଶତିକଂ ଆଶ୍ୱିନଂ,
ଚତୁର୍ୱିଂଶତିକଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଇତ୍ୟକ୍ଷରଦୈବତାନି ଭବନ୍ତି ॥ ୧୯॥
ଦ୍ୟୌର୍ମୂର୍ଧ୍ନିସଙ୍ଗତାସ୍ତେ, ଲଲାଟେ ରୁଦ୍ରଃ,
ଭ୍ରୁବୋର୍ମେଘଃ ଚକ୍ଷୁଶୋଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ୟୌ,
କର୍ଣୟୋଃ ଶୁକ୍ରବୃହସ୍ପତୀ, ନାସିକେ ବାୟୁଦୈବତ୍ୟେ,
ଦନ୍ତୌଷ୍ଠାବୁଭୟସନ୍ଧ୍ୟେ, ମୁଖମଗ୍ନିଃ,
ଜିହ୍ୱା ସରସ୍ୱତୀ, ଗ୍ରୀବାସାଧ୍ୟାନୁଗୃହୀତିଃ, ସ୍ତନୟୋର୍ୱସବଃ, ବାହ୍ୱୋର୍ମରୁତଃ,
ହୃଦୟଂ ପର୍ଜନ୍ୟମାକାଶମୁଦରଂ, ନାଭିରନ୍ତରିକ୍ଷଂ,
କଟ୍ୟୋରିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ, ଜଘନଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟଂ, କୈଲାସମଲୟାବୂରୁ,
ବିଶ୍ୱେଦେବା ଜାନୁନୀ, ଜହ୍ନୁକୁଶିକୌ ଜଙ୍ଘାଦ୍ୱୟଂ, ଖୁରାଃ ପିତରାଃ,
ପାଦୌ ବନସ୍ପତୟଃ, ଅଙ୍ଗୁଲୟୋ ରୋମାଣି, ନଖାଶ୍ଚ ମୁହୂର୍ତାସ୍ତେଽପି ଗ୍ରହାଃ,
କେତୁର୍ମାସା ଋତବଃ, ସନ୍ଧ୍ୟାକାଲସ୍ତଥାଚ୍ଛାଦନଂ ସମ୍ବତ୍ସରୋ
ନିମିଷମହୋରାତ୍ର ଆଦିତ୍ୟଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ॥ ୨୦॥
ସହସ୍ରପରମାଂ ଦେବୀଂ ଶତମଧ୍ୟାଂ ଦଶାବରାଂ ।
ସହସ୍ରନେତ୍ରାଂ ଗାୟତ୍ରୀଂ ଶରଣମହଂ ପ୍ରପଦ୍ୟେ ॥ ୨୧॥
ଓଁ ତତ୍ସବିତୁର୍ୱରେଣ୍ୟାୟ ନମଃ । ଓଁ ତତ୍ ପୂର୍ୱ ଜୟାୟ ନମଃ ।
ଓଁ ତତ୍ ପ୍ରାତରାଦିତ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାୟ ନମଃ ॥ ୨୨॥
ସାୟମଧୀୟାନୋ ଦିବସକୃତଂ ପାପଂ ନାଶୟତି ।
ପ୍ରାତରଧୀୟାନୋ ରାତ୍ରିକୃତଂ ପାପଂ ନାଶୟତି ।
ତତ୍ ସାୟଂ ପ୍ରାତରଧୀୟାନୋଽପାପୋ ଭବତି ॥ ୨୩॥
ଯ ଇଦଂ ଗାୟତ୍ରୀହୃଦୟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପଠେତ୍ ଅପେୟପାନାତ୍ ପୂତୋ ଭବତି ।
ଅଭକ୍ଷ୍ୟଭକ୍ଷଣାତ୍ ପୂତୋ ଭବତି । ଅଜ୍ଞାନାତ୍ ପୂତୋ ଭବତି ।
ସ୍ୱର୍ଣସ୍ତେୟାତ୍ ପୂତୋ ଭବତି । ଗୁରୁ ତଲ୍ପଗମନାତ୍ ପୂତୋ ଭବତି ।
ଅପଙ୍କ୍ତି ପାବନାତ୍ ପୂତୋ ଭବତି । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାୟାଃ ପୂତୋ ଭବତି ।
ଅବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭବତି । ଇତ୍ୟନେନ ହୃଦୟେନାଧୀତେନ
କ୍ରତୁ ସହସ୍ରେଣେଷ୍ଟୋ ଭବତି ।
ଷଷ୍ଟି ଶତସହସ୍ରାଣି ଜପ୍ୟାନି ଫଲାନି ଭବନ୍ତି ଅଷ୍ଟୌ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍
ସମ୍ୟଗ୍ ଗ୍ରାହୟେଦର୍ଥସିଦ୍ଧିର୍ଭବତି ॥ ୨୪॥
ଯ ଇଦଂ ନିତ୍ୟମଧୀୟାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରୟତଃ ଶୁଚିଃ ସର୍ୱପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ୟତେ ଇତି ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀୟତେ ଇତ୍ୟାହ ଭଗବାନ୍ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଃ ॥ ୨୫॥
॥ ଇତି ଗାୟତ୍ରୀ ହୃଦୟଂ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍॥
ଗାୟତ୍ରୀ ଆବାହନ
ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଆହୁତି
ଗାୟତ୍ରୀ ଆରତୀ
ଗାୟତ୍ରୀ ବନ୍ଦନା https://gayatree-upasana.blogspot.com/2022/10/blog-post_87.html
No comments:
Post a Comment